دریاچه ارومیه درشمال غرب ایران، بین استانهاى آذربایجانشرقى و آذربایجانغربى واقع شده است. این دریاچه با مساحتى بالغ بر5822 كیلومتر مربع دررقوم ۸۸/۱۲۷۷ بیستمین دریاچه جهان از لحاظ وسعت محسوب میگردد. طول دریاچه از 130 تا 146 كیلومتر متغیر بوده و عرض دریاچه در پهن ترین قسمت 58 كیلومتر و در كم عرض ترین قسمت آن كه در محلى بین كوه زنبیل وجزیره اسلامى واقع شده است، 15 كیلومتر مربع میباشد. وسعت حوضه آبریز دریاچه 52355 كیلومتر مربع میباشد كه از این مقدار حدود 5822 كیلومترمربع وسعت خود دریاچه مستقیما با ارتفاع آب دریاچه رابطه داشته و با افزایش یا كاهش آن تغییر پیدا میكند.
دریاچه ارومیه داراى 102 جزیره كوچك و بزرگ میباشد كه جزیره كبودان یا قویون داغى بزرگترین جزیره دریاچه با ۳۰/۲ كیلومترمربع وسعت تنها جزیره اى است كه در آن آب شیرین یافت میشود. از دیگر جزایر مهم دریاچه میتوان اشك، آرزو و اسپیر را نام برد.

 از نظر طبقه بندى شیمیائى آب دریاچه ارومیه تیپ كلره داشته و باقیمانده خشك عناصر محلول در آب آن (T.D.S) در دوران پرآبى در حدود 180 و در زمان كم آبى در حدود 420 گرم در لیتر میباشد.
اسیدیته یا قلیائیت آب دریاچه (PH) درفصل بهار به دلیل پایین بودن دما و بارش باران هاى اسیدى درمحدوده ۸-۶ ودر فصل تابستان 8-7 میباشد. هدایت الكتریكى آب بسته به وضعیت حجم آب دریاچه از 200000 تا 600000 میكروموس بر سانتیمتر مربع متغیر بوده و تنها موجود زنده اى كه قادر است در آب شور این دریاچه زندگى نماید آرتمیا سالیناست كه خوراكى مقوى و بسیار مناسب براى ماهیان پرورشى میباشد. لازم به ذكر است كه دریاچه ارومیه دومین دریاچه شور دنیا بعداز دریاچه بحرالمیت محسوب میشود.
حجم آب دریاچه ارومیه در مساحت 5822 كیلومتر مربع و با عمق متوسط ۵/۴ متر بالغ بر 31 میلیارد مترمكعب تخمین زده میشود. رودخانه هاى مهم حوضه آبریز دریاچه عبارتند از: سیمینه رود، زرینه رود، مهاباد چاى، گدارچاى، باراندوز چاى، نازلوچاى، روضه چاى، زولاچاى، شهرچاى در آذربایجانغربى و آجى چاى، لیلان چاى، آذرشهر چاى، قلعه چاى، صوفى چاى، مردوق چاى و 7 رودخانه فصلى درآذربایجان شرقى و غربى بنامهاى خرخره چاى، شیواسان چاى، سنیخ چاى، طسوج چاى، دریان چاى، وگبى چاى كه اغلب در زمستان و بهار جریان دارند.

بارش:

آمار بارندگی ایستگاههای مبنای غرب حوضه دریاچه ارومیه از سال آبی 78-77 لغایت 86-85 ومقایسه آن با بارش درازمدت درجدول شماره (1) ارائه شده است. ملاحظه میگردد تا سال آبی 80-79 دراكثرایستگاههای حوضه آبریز دریاچه ارومیه مقدار نزولات جوی به طورفاحشی نسبت به میانگین درازمدت كاهش داشته به طوریكه میزان تغییرات كاهش در بعضی از ایستگاههای بارانسنجی از سال آبی 78-77 لغایت 80-79 تا 80 درصد ودر سال آبی 82-81 در بعضی از ایستگاههای مبنا تا 9 درصدكاهش داریم و درسال آبی 83-82 لغایت 85-84 علیرغم افزایش بارندگی دركل حوضه ، دربرخی از ایستگاههای مبنا تا 39 درصد کاهش را شاهد هستیم . در سال آبی 86-85 شاهد افزایش بارندگی در کل حوضه خصوصاً در بعضی از ایستگاهها تا حدود 37 درصد نسبت به میانگین دراز مدت می باشیم . توضیح اینكه متوسط بارندگی برسطح دریاچه ارومیه دریك پریود 25 ساله درحدود 250 میلیمتر برآورد شده است كه با شروع دوره خشكسالی بارندگی برسطح دریاچه ارومیه حدود 100 میلی متر در سال آبی 79-78 ( معادل 40 درصد متوسط بارندگی پریود 25 ساله ) رسیده است.
جدول بارندگى

جریان رودخانه ها:

در جدول شماره (2) آمار حجم جریان رودخانه ها در ایستگاههای منتخب و شاخص غرب حوضه آبریز دریاچه ارومیه از سال آبی 78-77 لغایت 86-85 ومقایسه آن با میانگین درازمدت ارائه شده است . چنانچه مشاهده میشودطی سالهای اخیر و باشروع دوره خشكسالی مقدار جریان دربعضی از ایستگاههای هیدرومتری مورد نظر تا 96 درصد بوده و در سال آبی 80-79 تا 99 درصد و در سال آبی 81-80 كاهش در حدود 73 درصد ودر سال آبی 84-83 معادل 77 درصد و در سال آبی 85-84 در حدود 77 درصد كاهش نسبت به میانگین درازمدت را نشان میدهددرادامه جدول شماره (2)حجم كل تخلیه رودخانه های اصلی غرب حوضه آبریز دریاچه ارومیه درطی سالهای 78-77 لغایت 85-84 ومیانگین درازمدت آنها آورده شده است به طوریكه ملاحظه میگردد مجموع حجم كل تخلیه رودخانه های اصلی در طی سه سال آبی 78-77و 79-78 و 80-79 (خشكسالی) به میزان 7/1149 میلیون مترمكعب بوده كه درحدود 64 درصد نسبت به میانگین درازمدت كاهش نشان میدهد. همچنین حجم كل تخلیه رودخانه های اصلی در طی سال آبی 81-80 كاهشی در حدود 54 درصد ودرسال آبی 82-81 درحدود 44 درصد افزایش و درسال آبی 83-82 معادل 12 درصد درسال آبی 84-83 درحدود 13 درصد و در سال آبی 85-84 درحدود 48 درصد و در سال آبی 86-85 در حدود 33 درصد کاهش را نشان می‎دهد.
جدول جریان رودخانه ها

تبـخیر:

اندازه گیری میزان تبخیر در ایستگاههای حوضه دریاچه ارومیه با استفاده از تشتك تبخیر كلاس A موجود در ایستگاههای تبخیرسنجی انجام میگیرد . ایستگاههای تبخیرسنجی موجود درحاشیه دریاچه ارومیه را به شرح ذیل میتوان نام برد:
یالقوزآغاج ، بندر گلمانخانه ، داشخانه ، تازه كند، شانجان، بناب ،جزیره اسلامی ، كه با بررسی آمار ایستگاههای مذكور مشاهده میگردد متوسط تبخیر از مقدار 1156 میلیمتر درسال آبی 75-74 به مقدار 1586 میلیمتر در سال آبی 80-79 رسیده است براساس این آمار مشخص میشودكه با كاهش میزان بارندگی تا سال 80-79 میزان تبخیر نیز همزمان افزایش داشته است به طوریكه میزان تغییرات افزایش تبخیر درایستگاهها نسبت به میانگین درازمدت ازسال آبی 75-74 لغایت 80-79 از 1/9 تا 17 درصد بوده است. توضیح اینكه درسال آبی 81-80 میزان تبخیر در حدود1420 میلیمتر درحاشیه دریاچه ارومیه مشاهده شده كه نسبت به سال آبی 80-79 درحدود10 درصد كاهش ونسبت به میانگین در حدود2/5 درصد افزایش داشته است متوسط ارتفاع تبخیر درسال 82-81 درحدود 1442 ودر سال 83-82 ، 1535 میلیمتر و درسال آبی 84-83 درحدود 1435 و در سال 85-84 در حدود 1440 و در سال آبی 86-85 مقدار 1435 میلیمترمیباشد . ملاحظه می گردد که این مقدار نسبت به میانگین درازمدت مقدار 4/18 درصد افزایش و نسبت به سال آبی 85-84 در حدود 5 درصد کاهش را نشان می دهد .
جدول تبخیر دما

دما:

بررسی میانگین سالانه دمای سه گانه(حداقل ، حداكثر ومیانگین ) ایستگاهها درحوضه آبریز دریاچه ارومیه نشان دهنده نوسانات سالانه دما در حول و حوش میانگین دوره آماری تا سال 74 میباشد. بطوریكه دربعضی از سالها میانگین دماها از میانگین دوره آماری بیشتر ودربعضی سالها كمتر بوده است .ازاین سال به بعد سیر صعودی دماهای سالانه نسبت به میانگین دوره آماری شروع شده است .البته تا سال 76 افزایش دما بطئی بوده ، ولی از سال آبی 77-76 به بعد افزایش شدید دما در كلیه ایستگاهها مشاهده میشود به طوریكه این افزایش در سال‌ آبی 78-77 در حدود 9/6 درصد نسبت به میانگین درازمدت میباشد میانگین متوسط سالانه دما درسال آبی 79-78 نسبت به میانگین درازمدت درحدود2/12 درصد افزایش یافته واین افزایش تا سال آبی 80-79 ادامه داشته است .میانگین دمای متوسط سالانه درسال آبی 81-80 به میزان 8/12 ودرسال آبی 82-81 به میزان 2/12 وسال آبی 83-82 به میزان 4/12 ودر سال آبی 84-83 به میزان 12 و در سال آبی 85-84 به میزان 7/12 و در سال آبی 86-85 به میزان 1/11 درجه سانتیگراد میباشد.